Giáo trình

Nghiên cứu Marketing

Science and Technology

Thiết kế công cụ thu thập dữ liệu

Tác giả: Văn Huy Lê

Tóm tắt

Nội dung chính của chương này bao gồm:

- Vai trò của bản câu hỏi trong điều tra marketing

- Những đặc tính thể hiện một bảng câu hỏi tốt

- Cách thức thiết kế một bản câu hỏi

- Thiết kế biểu mẫu quan sát

Để thu thập dữ liệu định lượng sơ cấp, nhà nghiên cứu phải thiết lập một bản câu hỏi hoặc biểu mẫu quan sát.

Trong nghiên cứu bằng phương pháp phỏng vấn, việc chuẩn bị kỹ bảng câu hỏi là điều kiện cần thiết cho việc thu thập dữ liệu được chính xác. Bản câu hỏi phải đảm bảo chuyển những thông tin cần thiết thu thập thành những câu hỏi cụ thể mà người được hỏi có thể trả lời với một sự hợp tác cao và giảm được sai số do trả lời; người đi phỏng vấn dễ thực hiện việc phỏng vấn và tiên liệu trước được những yêu cầu trong việc xử lý dữ liệu.

Việc xây dựng bản câu hỏi có tính nghệ thuật hơn là khoa học. Không có một tiêu chuẩn cố định nào để xây dựng một bảng câu hỏi. Tuy nhiên, có những bước tiếp cận giúp cho người lập bảng câu hỏi có thể thiết kế một bản câu hỏi đạt được hiệu quả thông tin cao.

Để thu thập dữ liệu định lượng sơ cấp, nhà nghiên cứu phải thiết lập một bản câu hỏi hoặc biểu mẫu quan sát.

Trong nghiên cứu bằng phương pháp phỏng vấn, việc chuẩn bị kỹ bảng câu hỏi là điều kiện cần thiết cho việc thu thập dữ liệu được chính xác. Bản câu hỏi phải đảm bảo chuyển những thông tin cần thiết thu thập thành những câu hỏi cụ thể mà người được hỏi có thể trả lời với một sự hợp tác cao và giảm được sai số do trả lời; người đi phỏng vấn dễ thực hiện việc phỏng vấn và tiên liệu trước được những yêu cầu trong việc xử lý dữ liệu.

Việc xây dựng bản câu hỏi có tính nghệ thuật hơn là khoa học. Không có một tiêu chuẩn cố định nào để xây dựng một bảng câu hỏi. Tuy nhiên, có những bước tiếp cận giúp cho người lập bảng câu hỏi có thể thiết kế một bản câu hỏi đạt được hiệu quả thông tin cao.

Những nghiên cứu, phân tích về đo lường và lập thang điểm đánh giá ở chương trước là cơ sở để thiết kế những công cụ nhằm thu thập và ghi chép dữ liệu. Trong cả hai trường hợp thu thập dữ liệu bằng quan sát và phỏng vấn, việc sử dụng các biểu mẫu ghi chép là rất cần thiết, các biểu mẫu này chính là các bản câu hỏi. Bản câu hỏi được sử dụng trong quan sát thường đơn giản hơn, trong phần này, chúng tôi sẽ trình bày các nội dung nhằm triển khai một bản câu hỏi để phỏng vấn.

Bản câu hỏi

Bản câu hỏi là một trong những kĩ thuật để thu thập dữ liệu, nó bao hàm một tập hợp các câu hỏi và câu trả lời theo một logic nhất định. Do vậy, bản câu hỏi là một tiến trình được chính thức hóa nhằm thu thập, ghi chép lại những thông tin xác đáng và được chỉ định rõ với sự chính xác và hoàn hảo tương đối.

Tiến trình này có thể bao gồm việc (1) khảo sát thực địa cho việc lựa chọn, tiếp cận và phỏng vấn người trả lời, (2) người phỏng vấn có thể kết hợp những phương tiện khác như tranh ảnh, sản phẩm, catologue và mẫu hàng quảng cáo để giới thiệu cùng người trả lời cũng như (3) sử dụng quà tặng hay thù lao để khuyến khích người trả lời trả lời. Do vậy, nội dung của bản câu hỏi cần đáp ứng được những mục tiêu của dự án nghiên cứu đưa ra.

Những thuộc tính của một bản câu hỏi tốt

Bản câu hỏi tốt phải giúp điều khiển quá trình đặt câu hỏi và giúp cho việc ghi chép được rõ ràng, chính xác. Bản câu hỏi có các nhiệm vụ liên quan đến người được phỏng vấn:

- Phải chuyển tải nội dung muốn hỏi (hay thông tin yêu cầu đạt được) vào trong các câu hỏi; sau quá trình phỏng vấn, đòi hỏi người nghiên cứu phải có thông tin theo mục tiêu của nghiên cứu.

- Giúp người được phỏng vấn hiểu biết rõ ràng các câu hỏi.

- Khuyến khích người được phỏng vấn hợp tác và tin rằng những câu trả lời của họ sẽ được giữ kín.

- Khuyến khích sự trả lời thông qua sự xem xét lại nội tâm kỹ hơn, lục lại trí nhớ hay liên hệ với những điều đã ghi chép.

- Hướng dẫn rõ ràng những điều người được hỏi muốn biết và cách trả lời.

- Xác định những nhu cầu cần biết để phân loại và kiểm tra lại cuộc phỏng vấn.

Để thực hiện được các nhiệm vụ trên, bản câu hỏi phải được lập sao cho người đi phỏng vấn dễ thực hiện và cũng nên tiên liệu trước những yêu cầu để việc xử lý thông tin được hiệu quả.

Nội dung

Thiết kế công cụ thu nhập dữ liệu: bản câu hỏi

  • Bản câu hỏi
  • Những thuộc tính của một bản câu hỏi tốt
  • Thiết kế bảng câu hỏi
  • Thiết kế mẫu quan sát

Tham khảo chi tiết ở đâySlide bài giảng.

Tập tin đính kèm