Địa Trung Hải
Địa Trung Hải, ảnh chụp từ vệ tinh
Địa Lý
Địa Trung Hải là một phần của Đại tây dương được vây quanh bởi đất liền – phía bắc bởi Châu Âu , phía nam bởi Châu Phi và phía đông bởi Châu Á.
Địa Trung Hải có diện tích 2.509.000 km² (969.000 dặm vuông Anhtới 2.510.000 km² (970.000 dặm vuông Anh). Chiều dài đông-tây là 4.000 km và chiều rộng trung bình là 800 km, nhưng tại chỗ thông với Đại Tây Dương (eo biển Gibraltar) chỉ rộng 13 km (8 dặm Anh) và bề rộng tối đa đạt 1.600 km. Nhìn chung biển này nông, với độ sâu trung bình khoảng 1.500 m, độ sâu tối đa khoảng 4.900 m tới 5.150 m, tại khu vực phía nam bờ biển Hy Lạp.
Địa Trung Hải là phần sót lại của một đại dương lớn thời cổ đại, gọi là đại dương Tethys, đã bị ép gần như đóng chặt trong thế Oligocen, khoảng 30 triệu năm trước, khi các mảng kiến tạo lục địa làm cho châu Phi và đại lục Á-Âu va chạm vào nhau. Các mảng này vẫn đang tiếp tục đè nén nhau, gây ra các đợt phun trào của các núi lửa, như đỉnh Etna, đỉnh Vesuvius và Stromboli, tất cả đều tại Italia, cũng như kích thích các trận động đát thường xuyên, tàn phá các phần của Italia, Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ.
Một sống ngầm đại dương từ Tunisia tới Sicilia chia Địa Trung Hải ra thành hai bồn địa đông và tây. Một sống ngầm đáy biển khác, từ Tây Ban Nha tới Maroc, nằm tại lối thoát ra của Đại Tây Dương. Chỉ sâu 300 m (1.000 ft), nó hạn chế sự luân chuyển nước thông qua vịnh Gibraltar khá hẹp, vì thế nó làm giảm đáng kể khoảng lên-xuống của thủy triều tại biển này và cùng với tốc độ bốc hơi cao, làm cho Địa Trung Hải có độ mặn cao hơn của Đại Tây Dương.
Các hải cảng quan trọng nằm bên Địa Trung Hải gồm: Barcelona, Marseille, Genoa, Trieste, Haifa. Các sông chính đổ vào Địa Trung Hải có Ebro, Rhône, Po và Nin.
KHÍ HẬU
Các loại hình khí hậu trên thế giới rất đa dạng, các nhà thủy văn học thường căn cứ vào đặc điểm của vùng để đặt tên cho khí hậu như: khí hậu sa mạc, khí hậu thảo nguyên, khí hậu rừng mưa,... duy có khí hậu Địa Trung Hải là lấy một địa danh cụ thể để đặt tên. Chứng tỏ rằng vùng Địa Trung Hải là một vùng điển hình nhất cho một loại hình khí hậu.Trên thực tế, ở California, Bắc Mỹ, miền trung Chile, Nam Mỹ, vùng Cape Town Nam Phi, miền tây và nam Australia, đều có khí hậu như vậy. Những người tỉ mẩn có thể tìm thấy trên bản đồ thế giới những điểm giống nhau ở các vùng đó. Phần lớn chúng đều nằm ở vĩ độ 30o - 40o và đều ở vùng bờ biển phía Tây hoặc phía Nam. Những vùng này mùa đông chịu sự khống chế của gió Tây ôn đới từ biển thổi vào khối khí ẩm mang lại nhiều mưa. Còn mùa hè chịu sự khống chế của áp cao phụ nhiệt đới, dòng khí từ đất liền tản ra chung quanh rất khó tạo thành mây mưa, hình thành một khí hậu khô nóng. Lượng mưa cả năm khoảng 375 - 625mm, lượng mưa mùa hẻ chỉ chiếm khoảng 10% cả năm. Nhiệt độ mùa đông từ 5-10oC, mùa hè từ 21-27oC. Do đó, đặc điểm khí hậu Địa Trung Hải là mùa hè khô nóng, mùa đông ẩm ướt, khác với khí hậu gió mùa đất liền ôn đới mùa hè nóng bức, mưa nhiều và mùa đông khô lạnh.Khí hậu Địa Trung Hải khiến cho những vùng này các dòng sông đều cạn vào mùa hè và đầy nước vào mùa đông. Thảm thực vật chủ yếu là các loại cây bụi chịu hạn, thực vật điển hình là cây ô liu. Khí hậu độc đáo ở vùng này, phát triển du lịch mùa đông ở vùng bờ biển rất tốt.