Đối tượng trong VB

Như vậy các lý thuyết trình bày trên đây thể hiện như thế nào trong VB? Khi ta quyết định đặt một hộp văn bản vào biểu mẫu, ta có phải gọi thủ tục con để tạo hộp văn bản, một thủ tục con khác để đặt hộp văn bản vào vị trí, rồi gọi một thủ tục con khác nữa để định giá trị khởi động? Ta có phải luôn gọi một hàm mỗi khi người sử dụng nhập một giá trị bất kỳ vào hộp văn bản? Dĩ nhiên không phải như vậy.

Những gì ta cần làm là kéo và thả một đối tượng (hay một điều khiển), chẳng hạn như hộp văn bản vào biểu mẫu, rồi dùng các thuộc tính để sửa đổi cách thể hiện chúng. Khi người sử dụng nhập dữ liệu vào hộp văn bản, hộp văn bản sẽ thông báo cho ta biết thông qua các sự kiên Change và sự kiện KeyPress. Mặc dù trước đây, bạn không nhận ra điều này, nhưng ở một mức độ nào đó, bạn đã thực hiện lập trình hướng đối tượng rồi đó.

Ngoài các đối tuợng hay điều khiển được cung cấp sẵn, VB còn cho phép lập trình viên tạo ra các đối tượng thông qua cơ chế modul lớp (Class module). Trong lớp Modul, ta định nghĩa các thuộc tính và phương thức của một đối tượng. Sau khi hoàn tất, để sử dụng đối tượng, trước hết, ta tạo ra đối tượng và gọi các hàm / thủ tục trong modul lớp.

Các đối tượng này có một số đặc tính chung:

Từng đối tượng phải có chức năng tổng quát, được định nghĩa vừa đủ để hiểu nhưng khá mềm dẻo để có thể sử dụng được; nhưng cho phép phát triển thêm tuỳ theo yêu cầu. Ví dụ, một nút lệnh phải có chức năng chung là nhấn vào để thi hành một công việc gì đó. Tuy nhiên, cách thể hiện và hoạt động của nó trong từng trường hợp có thể thay đổi chút ít tuỳ theo cách ta cài thuộc tính và viết code cho phương thức để phản ánh với sự kiện.

Đối tượng giao tiếp bên ngoài thông qua thuộc tính, phương thức, và sự kiện được định nghĩa trước cho nó. Tổ hợp của 3 khái niệm này gọi là giao diện (Interface). Đó là những yếu tố cần biết về một đối tượng để sử dụng chúng.

Có thể sử dụng nhiều đối tượng trong một đề án, ta cũng có nhiều thể hiện khác nhau của một kiểu đối tượng.

Người sử dụng đối tượng không cần quan tâm đến cách lập trình bên trong đối tượng.

Bởi vì người sử dụng chỉ thấy đối tượng điều khiển, ta có thể thay đổi hoạt động bên trong của đối tượng sao cho những thay đổi này không ảnh hưởng đến ứng dụng đang dùng, nghĩa là không thay đổi Interface.

Modul Lớp

Khuôn mẫu để tạo đối tượng là modul lớp. Sau này, modul lớp còn được dùng để tạo điều khiển ActiveX, một kỹ thuật cao hơn của lập trình hướng đối tượng.

Trong bước lập trình căn bản với VB, ta dung modul để chứa các hàm hay thủ tục. Tuỳ theo tầm hoạt động của hàm / thủ tục này, ta có thể gọi chúng trực tiếp từ modul.

Nhưng modul lớp thì không bao giờ được gọi trực tiếp. Để sử dụng một lớp, ta phải tạo đối tượng từ lớp thông qua lệnh New.

Ở đây đối tượng được tạo từ lớp MyClass, còn biến đối tượng MyObject cung cấp một tham chiếu đến đối tượng.

Dim MyObject As New myClass

Dòng lệnh trên tạo một đối tượng gọi là MyObject theo mô tả của lớp MyClass. Hành động này gọi là tạo một Instance từ lớp.Trong cửa sổ Properties, ta có thể phân biệt tên lớp và tên đối tượng. Combo1 là tên đối tượng, trong khi ComboBox là tên lớp.

Ta có thể tạo ra vô số Instance từ một lớp. Mỗi Instance có thể khác nhau một chút tuỳ theo cách ta quy định thuộc tính và sử dụng phương thức.

Tham số tuỳ chọn

Ta có thể sử dụng tham số tuỳ chọn trong các phươngthức, thậm chí các thủtụccủa thuộctính. Ví dụ, ta có thể thêm tham số màu cho phương thức DrawBox. Khi đó, chỉ với phương thức DrawBox, ta có thể vẽ hoặc xoá hộp mà không cần gọi ClearBox.

Dùng tham số tuỳ chọn

1. Dừng chương trình. Trong cửa sổ ProjectExplorer, nhấn đúp chuột lên clsBox để mở cửa sổ Code.

2. Tìm phương thức ClearBox, đánh dấu khối thủ tục và nhấn phím Deleteđể xoá nó đi.

3. Sửa phương thức DrawBox để thêm vào tham số tuỳ chọn màu: Public Sub DrawBox(Canvas As Object, Optional lColorAsLong)

If IsMissing(lColor) Then

Canvas.Line (mvarX, mvarY)-(mvarX + mvarWidth, mvarY+ _

mvarHeight),, B Else

Canvas.Line (mvarX, mvarY)-(mvarX + mvarWidth, mvarY+ _

mvarHeight), lColor, B End If

End Sub

4. Đến đây, chương trình chưa thể biên dịch, vì vẫn còn một dòng lệnh tham chiếu đến phương thức ClearBox.

.DrawBox Me

Xoá dòng này và thay thế bằng dòng lệnh

.DrawBox Me, Me.BackColor

5. Thi hành chương trình. Không có thay đổi trong kết quả.

Từ khoá Optional cho biết tham số phía sau nó không nhất thiết phải truyền khi gọi phương thức. Để biết được khi nào có tham số được truyền, ta dùng hàm IsMissing. Hàm này trả về giá trị True/False. Nếu không có tham số truyền, nó trả về True; nếu có, nó trả về False. Tuỳ theo trường hợp mà ta có xử lý tương ứng. Ở đây, khi có tham số truyền, ta gọi hàm Line có chỉ định màu.

Lưu ý rằng tham số tuỳ chọn phải là tham số cuối cùng trong danh sách được truyền.

Ví dụ, dòng lệnh sau đây không được chấp nhận:

Public Sub MyRoutine (Optional sName As String,nAge As Integer) Ta phải sửa thành:

Public Sub MyRoutine (nAge As Integer, Optional sName As String)

Thận trọng:

Mặc dù tham số tuỳ chọn có tính linh hoạt, giúp ta giảm số dòng chương trình, nhưng nó cũng cho ta những rắc rối kèm theo.

Một trong những lý do để chuyển từ lập trình theo cấu trúc sang lập tình hướng đối tượng là làm cho chương tình dễ đọc, dễ hiểu, dễ xây dựng và dễ bảo trì. Tham số tuỳ chọn làm giảm tính an toàn và tăng độ phức tạp của chương trình khi ta cần gỡ rối.

Tham số tuỳ chọn cung cấp tính năng tái sử dụng chương trình, giúp tạo ra các đối tượng hay thành phần đa mục đích nhưng ta phải cẩn thận và tự hỏi: thêm vào thì có lợi ích gì cho thủ tục của ta, hay là chương trình sẽ tốt hơn nếu ta không dùng nó?

Sự kiện của lớp

Định nghĩa sự kiện cho lớp đã có trong VB5. Nó vẫn hữu dụng với VB6. Chẳng hạn ta muốn mỗi lần hộp được vẽ trên màn hình, sự kiện Draw gây ra hoạt động cập nhật trên màn hình.

Định nghĩa và kích hoạt sự kiện

1. Định nghĩa sự kiện Draw. Một trong những thông tin cần cập nhật là toạ độ (x,y) của hộp. Mở cửa sổ Code và thêm dòng lệnh sau vào phần General Declarations:

Public Event Draw(X As Integer, Y As Integer)

Tuy nhiên, dòng lệnh này chưa thể hiện lúc nào thì sự kiện được kích hoạt.

2. Ta muốn sự kiện Draw được sinh ra mỗi khi hộp được vẽ trên biểu mẫu. Tìm phương thức DrawBox và thêm dòng lệnh in đậm vào cuối của phương thức này:

Public Sub DrawBox(Canvas A s Object, Optional lColor As Long)

If IsMissing(lColor) Then

Canvas.Line (mvarX, mvarY)-(mvarX + mvarWidth, mvarY+ _

mvarHeight),, B Else

Canvas.Line (mvarX, mvarY)-(mvarX + mvarWidth, mvarY+ _

mvarHeight), lColor, B End If

Raise Event Draw(mvarX, mvarY) End Sub

3. Tìm thủ tục xử lý sự kiện Click của biểu mẫu. Tìm và xoá dòng lệnh tạo đối tượng A_Box và thêm một dòng vào phần General Declarations:

Private WithEvents A_Box As clsBox

Private Sub Form_Click() Dim nIndex As Integer With A_Box

.Y = 0

.Width = 1000

.Height = 1000

For nIndex = 0 To 1000

.DrawBox Me, Me.BackColor

.X = nIndex

.DrawBox Me

Next End With

End Sub

4. Thêm một dòng vào sự kiện Form_Load: Private Sub Form_Load()

Set A_Box = New clsBox

End Sub

5. Chọn A_Box từ danh sách trong cửa sổ Code. Chọn sự kiện Draw từ danh sách các sự kiện.

6. Trong sự kiện này, ta dùng lệnh Print để in ra toạ độ của hộp trong cửa sổ gỡ rối (hay còn gọi là cửa sổ Immediate)

Private Sub A_Box_Draw(X As Integer, Y As Integer) Debug.Print "The box just got drawn at " & X &, " & Y

End Sub

7. Thi hành chương trình. Nhấn chuột trên biểu mẫu, ta thấy hộp trượt qua màn hình. Đồng thời trong cửa sổ Immediate, ta thấy các dòng văn bản hiển thị toạ độ hiện hành của hộp.

Ở đây, ta dùng phương thức RaiseEvent để yêu cầu VB phát ra sự kiện Draw, và truyền 2 giá trị của 2 biến thuộc tính mvarX và mvarY chứa toạ độ (x, y) của hộp cho sự kiện Draw mới.

Để có thể xử lý các sự kiện của một đối tượng tự tạo, ta cần khai báo đối tượng hơi khác một chút. Trước hết, nó phải được khai báo là Private trong biểu mẫu (hoặc modul), thay vì là Private trong một thủ tục. Sau đó, ta phải dùng từ WithEvents thay vì Dim:

Private WithEvents A_Box As clsBox

Từ khóa WithEvents báo cho VB biết ta đang khai báo một đối tượng có sự kiện, và ta dự định viết chương trình để xử lý những sự kiện này.

Chú ý từ khoá New bị loại bỏ trong dòng lệnh WithEvents. Khi ta viết: Dim A_Box As New clsBox

Nghĩa là không chỉ thông báo cho VB rằng ta sắp sử dụng một đối tượng dựa theo lớp clsBox, ta còn yêu cầu VB cấp phát vùng nhớ cho đối tượng và tạo nó. Tuy nhiên, do hạn chế của VB, điều này không được thực hiện với từ khoá WithEvents. Thay vào đó, ta phải tạo đối tượng riêng, bằng cách thêm dòng lệnh vào sự kiện Form_Load.

Tóm lại, đối với sự kiện, ta cần nhớ:

- Khai báo sự kiện dùng Public Event.

- Phát sự kiện dùng RaiseEvent

- Tạo đối tượng với Dim WithEvents, không dùng New.

- Tạo đối tượng như sau:

Set < đối tượng> = New <lớp>

- Viết chương trình để bắt sự kiện tương tự xử lý sự kiện của điều khiển.

Huỷ đối tượng

Sau khi sử dụng một đối tượng và không cần dừng nữa, ta cần huỷ nó đi. Điều này đặc biệt quan trọng khi ta sử dụng nhiều đối tượng trong ứng dụng. Nếu không huỷ đối tượng, sự hao hụt vùng nhớ sẽ làm giảm khả năng hoạt động của ứng dụng. Ta dùng dòng lệnh sau:

Set < đối tượng> = Nothing

Nơi lý tưởng để huỷ một đối tượng là trong sự kiện Unload của biểu mẫu. Ví dụ:

Private Sub Form_Unload (Cancel As Integer) Set A_Box = Nothing

End Sub

Tạo điều khiển lúc thi hành

Cách đơn giản nhất là tạo một mảng điều khiển vào lúc thiết kế, sau đó, mở rộng mảng bằng chương trình lúc thi hành. Nếu ta định thuộc tính Indexcủa điều khiển đầu tiên là 0 lúc thiết kế, ta có thêm điều khiển lúc thi hành. Điều khiển tạo lúc thi hành có cùng tên, kiểu, và thủ tục xử lý sự kiện như điều khiển ban đầu.

Tương tự biến mảng, ta có thể mở rộng hoặc rút gọn mảng điều khiển. Điểm khác nhau là ta không Redimmảng điều khiển như với biến mảng. Thay vào đó, ta phải Load bản instance mới của điều khiển vào mảng. Khi muốn xoá điều khiển, ta Unload chúng.

Tạo điều khiển lúc thi hành

Thử tạo một dãy các nút lệnh trên biểu mẫu. Vẽ một nút lệnh lúc thiết kế và dùng chương trình để tạo phần còn lại.

1. Tạo đề án mới và vẽ một nút lệnh trên biểu mẫu.

2. Đổi thuộc tính Index thành 0. Khi ấy một mảng điều khiển có một phần tử được tạo ra.

3. Đưa đoạn chương tình sau vào thủ tục Click của nút lệnh: Private Sub Command1_Click(IndexAs Integer)

Statics NextOperation As String

Dim nIndex As Integer

For nIndex = 1 To 5

If sNextOperation = " UNLOAD" Then

Unload Command1(nIndex) Else

Load Command1(nIndex) With Command1(nIndex)

.Top = Command1(nIndex - 1).Top +Command1(nIndex- 1).Height

.Caption = nIndex

.Visible = True

End With End If Next

If sNextOperation = "UNLOAD" Then sNextOperation = "LOAD"

Else

sNextOperation = " UNLOAD" End If

End Sub

4. Thi hành đoạn chương trình và nhấn trên nút lệnh vài lần. Mỗi lần nhấn, 5 nút lệnh được tạo hoặc xoá.

5. Lưu vào đĩa với tên NewCtrl.vbp

Vòng lặp For...Nexttạo hoặc xoá nút lệnh này tuỳ theo nội dung biến sNextOperation. Trước hết, nội dung của sNextOperationđược kiểm tra để xem cần Loadhay Unload các phần tử. Lần đầu, sNextOperationchưa được gán, nó rơi vào phần False, nghĩa là Load.

Bởi mặc định, điều khiển mới tạo lúc thi hành xuất hiện tại cùng vị trí với điều khiển gốc, và không hiển thị. Do đó, ta có thể đổi vị trí và điều chỉnh kích cỡ mà không để người sử dụng thấy. Nó cũng cấm Windows vẽ lại mỗi lần nạp các điều khiển, không những làm chậm chương trình mà còn hiển thị không có trật tự trong khi ta đang di chuyển chúng. Ta chỉ cho chúng hiển thị sau khi đã có vị trí mới.

Sự kiện của mảng điều khiển

Mặc dù hiển thị khác nhau, 6 phần tử vẫn chia sẻ một thủ tục xử lý sự kiện, vì nhấn vào một nút bất kỳ, chúng đề đáp ứng như nau. Ta có thể xử lý các sự kiện theo từng nút lệnh phân biệt, dựa trên Indexcủa mảng điều khiển.

Xử lý sự kiện với mảng điều khiển

1. Mở đề án NewCtrl.vbp và chọn sự kiện Click trên nút lệnh.

2. Thêm đoạn chương trình sau vào:

Private Sub Command1_Click(Index As Integer) Statics NextOperation As String

Dim nIndex As Integer Select Case Index Case 0

For nIndex = 1 To 5

If sNextOperation = "UNLOAD" Then

Unload Command1(nIndex) Else

Load Command1(nIndex) With Command1(nIndex)

.Top = Command1(nIndex.Top +Command1(nIndex- 1).Height

.Caption = nIndex

.Visible = True

End With

End If

Next

If sNextOperation = "UNLOAD" Then sNextOperation = "LOAD"

Else

sNextOperation = "UNLOAD" End If

Case 1, 2, 3, 4, 5

MsgBox " You pressed Button " & Index

End Select

End Sub

3. Thi hành chương trình. Nhấn chuột trên từng nút lệnh, một thông điệp xuất hiện cho biết thứ tự nút nhấn.

Quản lý điều khiển như biến đối tượng

Không chỉ dùng biến đối tượng như mảng điều khiển, ta còn có thể truyền biến đối tượng và mảng đối tượng vào thủ tục hay hàm.

Ví dụ, ta có khoảng 30 họpp văn bản trên biểu mẫu, từng cái nhận dữ liệu khác nhau. Một số chỉ nhận kiểu số, một số chỉ nhận chữ cái, số khác chấp nhận cả hai, trong khi số còn lại kiểm tra số ký tự nhập vào xem có vượt quá số lượng quy định không? Nếu xử lý riêng rẽ từng điều khiển, ta sẽ tốn rất nhiều đoạn chương tình. Giải pháp là xem hộp văn bản như một đối tượng, và truyền nó đến một thủ tục tổng quát.

Hàm kiểm tra hộp văn bản

Hàm này sẽ tự động biết kiểu dữ liệu mà mỗi hộp văn bản cũng như chiều dài tối đa của dữ liệu.

Kiểm tra hộp văn bản

1. Tạo đề án mới và vẽ một biểu mẫu gồm các điều khiển như sau:

2. Thiết lập thuộc tính cho hộp văn bản như sau:

Mô tả	Thuộc tính	Giá trị
Hộp “alphabetic only” (chỉnhận chữ)	NameIndexTag	txtValidate0A12
Hộp “Numbers” (chỉ nhậnsố)	NameIndexTag	txtValidate1N5

Hộp “Anything” (nhận mọi thứ)

Name Index Tag

txtValidate

0

*4

Lưu ý rằng chữ cái trong thuộc tính Tagtrong cửa sổ Properties phải là chữ in hoa, nếu không ví dụ không hoạt động.

3. Phần còn lại là viết chương trình. Mở cửa sổ Code, đưa đoạn chương trình sau vào:

Option Explicit

Private Sub ValidateKey Press(txtControl As TextBox, nKeyAscii As Integer) Dim sMaxLength As String

Dim sKey As String * 1

If nKeyAscii < 32 Or nKeyAscii > 126 Then Exit Sub sMaxLength = Right$(txtControl.Tag, Len(txtControl.Tag)- 1)

If Len (txtControl.Text) > = Val(sMaxLength) Then

Beep nKeyAscii = 0

Exit Sub

End If

Select Case Left$(txtControl.Tag, 1) Case "A"

sKey = UCase(Chr$(nKeyAscii))

If Asc(sKey) < 65O rAsc(sKey)>90 Then

Beep nKey Ascii = 0

Exit Sub

End If

Case "N"

If nKey Ascii < 48 Or nKey Ascii > 57 Then

Beep nKey Ascii = 0

Exit Sub

End If End Select End Sub

4. Thi hành chương trình.ValidateKeyPress là thủ tục ở mức biểu mẫu và được khai báo trong phần General. nKeyAscii là mã của phím nhấn. Vì từ khoá ByVal không được nêu ra, nên tham số được truyền bằng tham chiếu. Đổi KeyAscii về 0 trong sự kiện KeyPress nghĩa là phím nhấn.

Thuộc tính Tag được dùng như một nhãn riêng đa năng cho các điều khiển. Nó cho biết kiểu dữ liệu được cho phép trong mỗi hộp văn bản. Ký tự đầu tiên định nghĩa kiểu dữ liệu cho phép, ‘A’ nghĩa là chỉ có chữ cái, ‘N’ nghĩa là số, còn lại là các kiểu khác. Con số kế tiếp quy định số ký tự tối đa trong mỗi hộp văn bản.

Ta có thể đổi kiểu dữ liệu của mỗi hộp văn bản bằng cách đổi thuộc tính Tagtrong cửa sổ Properties.

Giai đoạn đầu tiên, chương tình kiểm tra nKeyAscii cho các ký tự đặc biệt. Nếu chúng được nhấn, phím đó sẽ được bỏ qua.

If nKey Ascii < 32 Or nKey Ascii > 126 Then Exit Sub

Dòng lệnh kế lấy giá trị từ thuộc tính Tag đưa vào biến sMaxLength. Sau đó, kiểm tra chiều dài tối đa:

If Len (txtControl.Text) > = Val(sMaxLength) Then

Beep nKey As cii = 0

Exit Sub

End If

SelectCaseso sánh phím ký tự với kiểu dữ liệu quy định trong thuộc tính Tag. Hàm

Chr$ chuyển mã ký tự nKeyAscii thành chuỗi ký tự tương ứng. Hàm Asclàm ngược lại và trả về mã ký tự ASCII của một ký tự.

Khai báo biến đối tượng

Ta có thể khai báo một biến đối tượng một cách tường minh như khai báo biến thông thường bằng cách cung cấp một kiểu dữ liệu mà VB nhận ra.

Dim txtControl As TextBox

Chương trình sẽ hiệu quả, dễ gỡ rối và chạy nhanh hơn khi khai báo biến đối tượng tường minh. Tuy nhiên, VB cũng cho phép khai báo một biến đối tượng “ẩn”:

Dim cltControl As Control

Tham số hàm và thủ tục có thể khai báo kiểu này. Nó cho phép ta truyền một điều khiển bất kỳ. Sau đó, dùng dòng lệnh TypeOf để kiểm tra kiểu điều khiển liên quan đến một đối tượng.

Nếu khai báo tường minh, VB kiểm tra thuộc tính của đối tượng ngay lúc biên dịch. Nếu khai báo ẩn, VB chỉ kiểm tra thuộc tính lúc thi hành.

Kiểu của biến đối tượng

Sau đây là danh sách các kiểu đối tượng tường minh mà VB có thể nhận ra:

CheckBox	ComboBox	CommandButton	MDIForm
Data	DirListBox	DriveListBox	FileListBox
Grid	Frame	HscrollBar	Image
Label	Line	ListBox	menu

OptionButton	OLE	PictureBox	Shape
TextBox	Timer	VscrollBar	Form

Đây là những đối tượng chuẩn. Chúng là những tên lớp và được đặt kế bên tên điều khiển trong cửa sổ Properties.

So sánh khai báo tường minh và ẩn

1. Tạo đề án mới. Vẽ biểu mẫu như sau:

2. Đặt tên điều khiển nhãn trống là lblTime, nút lệnh là cmdExplicit và cmdImplicit.

3. Mở cửa sổ Code, đưa đoạn chương trình sau vào: Private Sub cmdExplicit_Click()

Dim varTime As Variant Dim nIndex As Integer varTime = Now

For nIndex = 1 To 15000

Time_Explicit cmdExplicit, nIndex

Next

cmdExplicit.Caption = "&Explicit"

lblTime.Caption = Minute(Now - varTime)& " Mins, " & _ Second(Now - varTime) & " Secs"

End Sub

Private Sub cmdImplicit_Click() Dim varTime As Variant

Dim nIndex As Integer varTime = Now

For nIndex = 1 To 15000

Time_Implicit cmdImplicit, nIndex

Next

cmdImplicit.Caption = "&Implicit"

lblTime.Caption = Minute(Now - varTime)& " Mins, " & _ Second(Now - varTime) & " Secs"

End Sub

Đưa 2 thủ tục sau vào phần ( General )

Private Sub Time Explicit(cmdCommand As ComandButton, nNumber As Integer)

cmdComm and.Caption = nNumber

End Sub

Private Sub Time_Implicit(cmdComm and As Control,nNumber As Integer)

cmdCommand.Caption = nNumber

End Sub

4. Thi hành ứng dụng bằng cách nhấn F5.

5. Khi biểu mẫu xuất hiện, nhấn nút Explicit. Chương trình báo thời gian hiển thị liên tục 15000 tiêu đề khác nhau trên nút lệnh. Nút lệnh là một biến đối tượng được khai báo tường minh.

6. Nhấn chuột trên nút Implicit. Mọi việc xảy ra tương tự, nhưng lần này nút lệnh là một biến đối tượng được khai báo ẩn.

Để ý bạn sẽ thấy nhấn trên Implicitchậm hơn nhấn trên Explicit khoảng 10%.

Xác định điều khiển trên biểu mẫu

Mảng Controlscó một thuộc tính gọi là Count, xác định số điều khiển trên biểu mẫu. Lưu ý rằng mảng được đánh số từ 0. Nếu Countlà 3, nghĩa là các phần tử sẽ đánh số lần lượt là 0,1,2.

Ta có thể dùng TypeOfđể xử lý với nhóm các điều khiển tương tự. Mặc dù không chỉ ra chính xác một phần tử, nhưng ta có thể xác định các điều khiển cùng kiểu.

For cControlNo = 0 To Form1.Controls.Count –1

If TypeOf Form1.Controls(nControlNo) Is TextBox Then

:

:

End if

Next

Ta duyệt qua từng phần tử của tập hợp trên Form1 từ 0 đến phần tử cuối cùng, Count –1. Với từng điều khiển, ta dùng TypeOfđể kiểm tra xem nó có phải là hộp văn bản hay không.

Tuy nhiên, làm việc trên chỉ mục hơi thô thiển, ta dùng cách khác trực quan hơn: For Each objControlIn Form1.Controls

If TypeOf bjControl Is TextBox Then

:

:

End if

Next

Đổi màu

Dùng mảng điều khiển để đổi màu các điều khiển trên biểu mẫu.

1. Tạo đề án mới và vẽ các điều khiển lên biểu mẫu như sau:

Lưu ý rằng ta cần đặt 2 điềukhiểnkhunglên biểu mẫu, sau đó thêm các điều khiển khác lên trên. Khi đó, mỗi lần di chuyển khung, điều khiển cũng sẽ di chuyển theo.

2. Đặt tên biểu mẫu là frmColors và tên nút lệnh lần lượt là cmdBackground, cmdForeground, cmdQuit. Tên hộp đánh dấu lần lượt là chkCheckBoxes, chkFrames, chkTextBoxes và chkLabels.

3. Thêm một điều khiển hộp thoại thông dụng vào biểu mẫu và đặt tên là dlgColors.

Lưu ý rằng nếu điều khiển chưa có trong hộp công cụ, chọn Components... từ menu

Project, sau đó, đánh dấu chọn MicrosoftCommon DialogControl6.0.

4. Viết chương trình cho nút Background: Private Sub cmdBackground_Click()

Dim nColor As Long

Dim FormControl As Control On Error Go To BackcolorError dlgColors.CancelError = True dlgColors.Flags = &H1&

dlgColors.ShowColor nColor = dlgColors.Color

For EachFormControl In frmColors.Controls

If TypeOf FormControl Is TextBox And chkTextBoxes.Value = 1 Then

FormControl.BackColor = nColor

If TypeOf FormControl Is Frame And chkFrames.Value = 1 Then

FormControl.BackColor = nColor

If TypeOf FormControl Is Label And chkLabels.Value = 1 Then

FormControl.BackColor = nColor

If TypeOf FormControl Is CheckBox And chkCheckBoxes.Value = 1 Then

FormControl.BackColor = nColor

Next

Exit Sub

Back colorError:

MsgBox ("You pressed the cancel button.") End Sub

5. Chương trình cho nút Foreground: Private Sub cmdForeground_Click()

Dim nColor As Long

Dim FormControl As Control On Error Go To ForecolorError dlgColors.CancelError = True dlgColors.Flags&H1& dlgColors.ShowColor

nColor = dlgColors.Color

For Each FormControlIn frmColors.Controls

If TypeOf FormControl Is TextBox And chkTextBoxes.Value = 1 Then

FormControl.ForeColor = nColor

If TypeOf FormControl Is Frame And chkFrames.Value = 1 Then

FormControl.ForeColor = nColor

If TypeOf FormControl Is Label And chkLabels.Value = 1 Then

FormControl.ForeColor = nColor

If TypeOf FormControl Is CheckBox And chkCheckBoxes.Value = 1 Then

FormControl.ForeColor = nColor

Next

Exit Sub

ForecolorError:

MsgBox ("You pressed the cancel button.") End Sub

6. Viết chương trình cho nút

Quit: Private Sub cmdQuit_Click()

' Quit the application by unloading the form

Unload frmColors

End Sub

7. Thi hành chương trình. Chọn vào hộp đánh dấu để chọn kiểu điều khiển ta muốn đổi màu, nhấn nút Backgroundhay Foreground để thi hành việc đổi. Một hộp thoại màu xuất hiện cho phép ta chọn màu.

Thuộc tính CancelErrorcủa điều khiển hộp thoại thông dụng được quy định là True, nghĩa là lỗi số 32755 được phát sẽ gửi chương trình trực tiếp bẫy lỗi.

Vòng lặp For Each...Next duyệt qua từng điều khiển trong tập hợp, đặt từng phần tử vào biến đối tượng FormControlDùng TypeOfđể kiểm tra kiểu điều khiển. Lưu ý dùng từ khoá Isvới TypeOf thay vì dùng dấu kiểm tra bằng.

Biểu mẫu con (Child Form)

Thuộc tính MDIChild của một biểu mẫu là một giá trị True/False cho biết biểu mẫu có phải là biểu mẫu con trong một biểu mẫu MDI hay không. Bởi vì VB chỉ cho phép tồn tại một biểu mẫu MDI trong ứng dụng, biểu mẫu con tự động nhận biết cửa sổ cha và khi thi hành, nó chỉ hoạt động bên trong cửa sổ cha.

Vào lúc thiết kế, không thể phân biệt cửa sổ độc lập với cửa sổ con, chỉ khác nhau ở chỗ thuộc tính MDIChildmà thôi. Thuộc tính này không gán được vào lúc thi hành, nếu không, ta sẽ nhận thông báo lỗi trước khi chương trình treo.

Cửa sổ con

1. Tạo đề án mới và đặt tên biểu mẫu mặc định là frmChild. Đổi thuộc tính MDIChild thành True.

2. Từ menu Project, chọn Add MDI Form để tạo một cửa sổ MDI và đặt tên cho nó là frmParent.

3. Thêm menu cho biểu mẫu MDI gồm 2 mục: New và Exit. Đặt tên cho chúng là mnuFNew và mnuFExit.

4. Thêm menu cho cửa sổ con bao gồm: File, Edit, View, Options.

5. Viết chương trình cho menu New

Private Sub mnuFNew_Click() Load frmChild

End Sub

6. Từ menu Project, chọn Project1 Properties và chọn biểu mẫu khởi động là biểu mẫu MDI.

7. Thi hành ứng dụng. Khi mới xuất hiện, cửa sổ MDI chưa có cửa sổ con và hiển thị menu của chính nó. Nếu ta chọn New từ menu File, cửa sổ con hiển thị. menu của biểu mẫu MDI được thay thế bằng menu của cửa sổ con. Trạng thái đầu của cửa sổ MDI sẽ được phục hồi toàn bộ củă sổ con bị tắt.

8. Lưu đề án với tên MDIChild.vbp.

Tạo Instance của biểu mẫu

Sử dụng biến đối tượng để tạo ra những bản sao của một biểu mẫu. Từng bản sao có các điều khiển và menu như nhau, nhưng có những dữ liệu khác nhau. Mặc dù chương trình cũng như tên biến và tên điều khiển như nhau, nhưng dữ liệu được chứa ở những nơi khác nhau trong bộ nhớ.

Tạo Instance của biểu mẫu

1. Mở lại đề án MDIChild.vbp. Chon biểu mẫu frmParant.

2. Chọn New từ menu File của biểu mẫu MDI. Mở cửa sổ Code và đưa đoạn chương trình sau vào:

Private Sub mnuFNew_Click()

Dim OurNewForm As New frmChild

OurNewForm.Show

End Sub

3. Đoạn chương trình trên dùng biến đối tượng để tạo một instance cho cửa sổ frmChild.

4. Xoá toàn bộ menu của cửa sổ con.

5. Thi hành chương trình. Mỗi lần nhấn New, một cửa sổ mới được tạo.

6. Lưu đề án với tên mới bằng cách chọn Save File Form As... và Save Project

As... từ menu File. Đặt tên là MDIChild1.vbp

Xác định biểu mẫu

Vì ta có thể tạo ra 10 biểu mẫu đồng nhất có cùng tên, nên việc xác định cửa sổ là cần thiết. Từ khoá Me cho phép ta tham chiếu đến cửa sổ hiện hành, là cửa sổ đang có focus, hay nói cách khác, là cửa sổ nhận được mọi phím nhấn hay click chuột bất kỳ.

Ta có thể dùng: activeform.txtEmployee.text = “Peter” nhưng dùng me là cách thông dụng nhất.

Tạo danh sách cửa sổ

Tạo danh sách cửa sổ

1. Mở đề án MDIChild1.vbp. Chọn hiển thị biểu mẫu frmParent

2. Tạo tuỳ chọn Window trên menu

Đưa đoạn chương trình sau vào:

Private Sub mnuWArrange_Click() frmParent.Arrange vbArrangeIcons

End Sub

Private Sub mnuWCascade_Click() frmParent.Arrange vbCascade End Sub

Private Sub mnuWTile_Click() frmParent.Arrange vbTileHorizontal

End Sub

3. Thi hành ứng dụng với các menu được tạo.

Sắp xếp cửa sổ

Dùng phương thức Arrangevới biểu mẫu MDI để sắp xếp các cửa sổ con. Các hằng nội tại sau đây là các kiểu sắp xếp củă sổ do VB cung cấp: