Các loại tuyên truyền

Truyền đơn Chiêu hồi của Việt Nam Cộng Hòa

Buổi diễn binh quân đội Đức Quốc Xã tại Nürnberg 1935

Tuyên truyền được dùng trong những mục đích:

* Nâng cao ủng hộ của quần chúng:

o Quảng cáo đề cao cá nhân hay tập đoàn

o Giải thích những hành động của cá nhân hay tập đoàn

* Hạ thấp đối phương:

o Gợi nỗi lo sợ hay lòng căm phẫn của quần chúng về đối phương

o Bôi nhọ đối phương

Đối tượng của tuyên truyền là quần chúng, nhưng phải là quần chúng có văn hóa và khả năng suy diễn. Tuyên truyền sẽ không có hiệu nghiệm nếu đối tượng thiếu học thức. Những phương tiện tuyên truyền gồm có:

* Tin đồn truyền miệng

Năm 1927 Harold Lasswell, một trong những nhà nghiên cứu về tuyên truyền đầu tiên, định nghĩa về tuyên truyền là "mục đích duy nhất là điều khiển ý kiến bằng biểu tượng, hoặc tuyên bố mạnh dạn nhưng không chính xác, bằng truyện kể, tin đồn, báo cáo báo chí, hình ảnh và nhiều loại thông tin xã hội khác". Tin đồn thường bị xem là tin sai lạc (nguồn tin sai) hoặc tin nhảm (cố ý tung tin không thực từ chính quyền đến giới báo chí truyền thông).

* Truyền đơn

Truyền đơn phát tay hay thả từ máy bay là phương pháp thông tin tuyên truyền hữu hiệu. Trong chiến tranh, truyền đơn được tung vào những nơi đông dân cư trong phần đất của phe đối địch với thông tin làm lung lạc ý chí hoặc kêu gọi dân chúng nổi dậy, v.v...

* Bích chương và những biểu tượng nơi công cộng

Tuyên truyền bằng cách nhồi nhét thông tin hoặc lặp đi lặp lại các khẩu hiệu để củng cố suy nghĩ một chiều trong quần chúng. Các bích chương, biểu ngữ, tượng đài ghi công, v.v.... được dựng lên trưng bày lâu dài trên đường phố, công viên, ... với mục đích nhắc nhở quần chúng về thành công và quyền lực của chính quyền, hoặc vĩ đại hóa lĩnh tụ. Thí dụ điển hình: Saddam Hussein, Joseph Stalin, Hồ Chí Minh.

* Diễn văn, Diễn hành

Nhà nước tổ chức các buổi diễn hành, tập họp đông đảo dân chúng vào một khu công cộng để nghe tuyên truyền. Lĩnh tụ nhà nước đọc diễn văn ca ngợi thành tích của mình, của nhà cầm quyền, đồng thời chỉ trích và đe dọa các suy nghĩ đối lập. Ngoài ra còn cho diễn hành quân đội, biểu dương lực lượng, khích lệ lòng yêu nước và căm thù đối phương trong quần chúng. Thí dụ: Hitler và buổi diễn binh tại Nürnberg năm 1935. Liên Xô, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, Trung Quốc cũng từng tổ chức những buổi diễn binh tương tự.

* Báo chí, TV, Radio, Internet

Các cơ quan truyền thông như báo chí, radio và website do nhà nước quản lý sẽ đưa tin tức có lợi cho chính quyền, nêu cao thành tích nhưng đồng thời che giấu sai lầm của chính phủ. Ngay cả những cơ quan truyền thông độc lập cũng có thể bị nhà nước dùng trong tuyên tuyền. Kênh TV Fox News của Mỹ là một hãng thông tấn hoàn toàn tư nhân nhưng bị xem là thiên vị, ngả theo chiều hướng tuyên truyền có lợi cho chính phủ của tổng thống Bush. Khả năng đọc thông tin trên internet tại một số quốc gia có thể bị hệ thống tường lửa của nhà nước kiềm chế.

* Phim ảnh, Văn nghệ, Nghệ thuật

* Hệ thống giáo dục

Thông tin tuyên truyền có lợi cho nhà nước có thể được giảng dạy trực tiếp trong các lớp học chính trị tại các trường mọi cấp. Sách vở tài liệu trong mọi môn học - nhất là lịch sử - đều có thể được biên soạn theo chiều hướng tuyên truyền. Thí dụ: hệ thống giáo dục của chính phủ kỳ thị Nam Phi.

Các kỹ thuật tuyên truyền

Tranh vẽ đề cao Napoleon lên ngang hàng với anh hùng lịch sử Hannibal và Charlemagne (tên khắc trên phiến đá)

Năm 1936 học viện nghiên cứu tuyên truyền (Institute for Propaganda Analysis (IPA)) của thương gia Hoa Kỳ Edward Filene đưa ra 7 kỹ thuật tuyên truyền thường thấy là:

* Hùa theo: khích lệ cá nhân đi theo mục đích của đám đông

Khi một cá nhân thấy một đám đông tập hợp với một mục đích chung, cá nhân đó dễ bị lôi kéo theo với suy nghĩ "Chẳng lẽ cả đám này sai?" (They can't all be wrong!). Thí dụ cụ thể nhất là nhân dân Đức trong thời kỳ Hitler phát triển chủ nghĩa quốc xã.

* Nhồi nhét: thiết lập thật nhiều dữ kiện thiên vị cho mục đích

Lập đi lập lại những dữ kiện một chiều để củng cố lòng tin trong quần chúng. Từ nhồi sọ dùng để chỉ phương pháp tuyên truyền làm thay đổi lâu dài, có thể của cả một thế hệ. Thí dụ: Phương pháp tuyên truyền dùng loa phát thanh liên tục lập đi lập lại đưa thông tin đến quần chúng.

* Hoa hòe: dùng từ ngữ to lớn, lòe loẹt để tạo chấn động tâm lý quần chúng

Thí dụ: Trong Thế chiến II những thành ngữ tiếng Anh thông dụng trong tuyên truyền: ‘Deserve Victory’, ‘Freedom is in Peril. Defend it with all your Might’, ‘Socialism the only Solution’, ‘Expropriate the Expropriators’, ‘Austerity’, ‘Evolution not Revolution’, ‘Peace is Indivisible’, ‘Hands off Russia’, ‘Make Germany Pay’, ‘Stop Hitler’, ‘No Stomach Taxes’, ‘Buy a Spitfire’, ‘Votes for Women’. Ngoài ra còn có sáo ngữ hô hào, ‘Go to it’, ‘Dig for Victory’, ‘It all depends on ME’, hoặc những từ gây ấn tượng của Winston Churchill như ‘the end of the beginning’, ‘soft underbelly’, ‘blood, toil, tears, and sweat’ và ‘never was so much owed by so many to so few’.

* Chửi bới: hạ nhục, mạ lị đối phương

* Thường dân: đưa hình ảnh của mình như là một người đơn giản để tạo lòng tin và thân thiện với quần chúng

* Chứng thực: dùng hình ảnh hay trích lời của một nhân vật nổi tiếng để đánh bóng cá nhân mình

Thí dụ: Các diễn viên điện ảnh nổi tiếng được mời lên tiếng ủng hộ cho các ứng cử viên tổng thống Hoa Kỳ.

* Tương đương: so sánh mình với những cá nhân khác từng được quần chúng tin tưởng.

Napoleon Bonaparte là một lãnh tụ chú trọng rất nhiều vào tuyên truyền để chiêu dụ quần chúng. Tranh vẽ thần thánh hóa ông được trưng bày nhiều nơi. Tuy ông là người nhỏ thấp, tranh vẽ về ông thường phóng đại kích thước của mình.

Tuyên truyền ngày nay